15 · Hiện trạng & Lộ trình
Đây là mục duy nhất thay đổi. Mọi thứ ở trên mô tả thiết kế và tầm nhìn bất biến của XChain — vẫn đúng khi mạng lớn dần. Ở đây là phần đổi theo thời gian: đang chạy gì hôm nay, đang làm gì, lộ trình, và mạng đọc thẳng từ chain — nên các con số đó không bao giờ lỗi thời. Nếu câu nào ở đây trông cũ, bảng live bên dưới là chân lý.
Mạng trực tuyến
Đọc trực tiếp từ
www.xscan.org/rpc|lcd/aN(CORS đã mở, nên tải ngay trong trình duyệt của bạn). Nếu mạng tạm không truy cập được, sẽ hiện link explorer thay vì số cũ. Verdict chịu lỗi suy ra từ phân bố power thật — với hai validator mà node lớn nhất giữ hơn một phần ba, mất nó thì chain dừng; thêm node tới khi mỗi node giữ không quá một phần ba thì verdict tự đảo. Không có số node/validator nào ghi cứng trong docs — bảng này là nguồn duy nhất.
✅ Đang có — chạy thật, ai cũng kiểm chứng được
Testnet MVC đang sống trên hạ tầng thật (số node/validator và chịu lỗi hiện tại ở bảng trên). 6/7 nguyên thủy là module on-chain thật (UIR, UAC, XMP, DA, VLC, SC); nghiệm thu MVC PASS end-to-end trên node thật + relayer thật. Explorer www.xscan.org đọc chain-id và denom lúc chạy.
🟡 Đang làm / stand-in — nói thẳng
| Hạng mục | Thực tế đang ở đâu | Nghĩa là gì với người đọc |
|---|---|---|
| Hệ proof | Verify Groth16/BN254 thật đã merge vào **master** và chứng minh trọn vòng trên node devnet — nhưng mạng công khai vẫn chạy binary trước bản nâng cấp, nên prover trên chain đang chạy vẫn là MOCK. ProofSystem.MOCK bị chặn ngoài testnet bằng guard theo chain-id, fail-closed | Còn hai bước riêng biệt, không phải một: mạng sống chưa được nâng lên bản có verify, và mạch vẫn là stand-in MiMC(prev,tx,new) (proof ~164 byte), chưa phải wrap và vkey SP1 thật. Đóng cả hai bước đó đúng là ý nghĩa của Giai đoạn 4 — Zero-knowledge trọn vòng ở dưới |
| EVM | Đã merge vào **master**, chưa live | Lên live trên A1 cần re-genesis (coin-type 118 → 60), nên build master khác với testnet đang chạy; muốn khớp mạng live, checkout tag v0.2.1-testnet |
| Repo public | Chưa được công bố — tên org xchain bị người khác giữ | URL clone ở Chạy node là placeholder tới khi công bố |
Đừng hiểu nhầm mạng đang chạy đã có verify mật mã thật. Đường verify là thật và đã chứng minh trên devnet, nhưng chain công khai chưa được nâng lên bản đó — và ngay cả sau khi nâng, mạch vẫn còn là stand-in cho tới khi vkey SP1 thật về. Hai bước trung thực, không phải một, và cả hai đều được viết ra ở đây thay vì nói lướt qua.
🔭 Lộ trình — 12 giai đoạn, xếp theo kết quả, không theo ngày tháng
Lộ trình này là đề xuất mở đầu của team Sáng lập, không hơn. Mọi giai đoạn — phạm vi, thứ tự, thậm chí sự tồn tại của nó — đều có thể được cộng đồng biểu quyết chỉnh sửa, bổ sung hoặc thay thế qua quản trị on-chain (x/gov), theo đúng quy trình mô tả ở Quản trị & Cộng đồng. Và một giai đoạn hoàn thành khi kết quả của nó là thật, kiểm chứng được trên mạng sống, không bao giờ vì tới hạn.
| Cung | Giai đoạn | Kết quả đóng lại giai đoạn |
|---|---|---|
| I · Một mạng mở — từ dự án của team Sáng lập thành hạ tầng không ai kiểm soát | 1 · Sức chống chịu | Mạng sống sót khi mất bất kỳ một máy, một operator hay một vùng địa lý nào — chứng minh bằng diễn tập trên mạng sống, không phải trên lý thuyết |
| 2 · Sự mở | Ai cũng audit được code, chạy được node và vào được tập validator chỉ bằng những gì công khai — vận hành không còn phụ thuộc việc tin team Sáng lập | |
| 3 · Bề mặt thực thi phổ quát | Lớp EVM đã xây sẵn đi vào hoạt động; mọi lập trình viên Ethereum deploy được bằng chính công cụ họ đang dùng | |
| II · Tính khả kiểm đầy đủ sức mạnh — làm "verify, đừng chạy lại" thành thật từ đầu tới cuối, dưới tấn công | 4 · Zero-knowledge trọn vòng | Việc sinh proof đi từ stand-in sang thật, trên hạ tầng prover mở — bất kỳ ai cũng sinh được proof hợp lệ |
| 5 · Layer Data ở quy mô thật | Miền dữ liệu chở khối lượng cỡ production dưới trọn chính sách Tier, với chi phí công bố và inclusion kiểm chứng được bởi bên thứ ba | |
| 6 · Sức chống chịu đối kháng | Các bất biến cung, anti-replay và containment đứng vững dưới tấn công liên tục — fuzzing, diễn tập chaos, catalogue tấn công công khai | |
| 7 · Bảo chứng độc lập | Auditor bên ngoài và những kẻ tấn công được trả tiền mổ xẻ hệ thống; phát hiện và bản vá đều công khai | |
| III · Mainnet — từ diễn tập sang giá trị thật | 8 · Kinh tế do cộng đồng phê chuẩn | Mọi tham số kinh tế và quản trị được chốt bằng biểu quyết — zero default chưa qua rà soát, zero tham số do sáng lập tự đặt |
| 9 · Mainnet | Ra mắt với chuẩn của Cung I đạt ngay từ block đầu tiên: tập validator phân tán, không bên nào trên ⅓ power, trọn bộ nghiệm thu pass trên mạng thật | |
| IV · Hệ sinh thái tự vận hành — làm cho team Sáng lập trở nên không cần thiết | 10 · Builder | Các team ngoài ship ứng dụng production trên XChain mà không bao giờ phải nói chuyện với sáng lập |
| 11 · Scale ngang | Năng lực tăng bằng cách thêm chain và thêm prover, không phải phình máy; việc sinh proof phi tập trung giữa các bên độc lập | |
| 12 · Cộng đồng làm chủ | Upgrade, treasury và hạ tầng chạy qua governance như thường lệ; bản kế nhiệm của chính lộ trình này do cộng đồng chấp bút |
Hình 14 — Sơ đồ phụ thuộc. Các giai đoạn trong cùng một cung có thể chồng lấn; Mainnet bị gate bởi bảo chứng độc lập và kinh tế phê chuẩn — không bao giờ bởi một ngày trên lịch.
Đề xuất cũng nêu ba điều dứt khoát KHÔNG làm, và bản thân chúng cũng mở cho cùng cuộc biểu quyết chỉnh sửa: không permissioned (ngoài phạm vi vĩnh viễn, không phải "để sau") · không công tắc lạm phát (phát hành vượt kho dự trữ nạp sẵn nằm ngoài phạm vi) · không ra mắt theo ngày (giai đoạn không đạt kỳ vọng thì re-scope bằng vote, không ship dở dang).
Đọc liền bốn cung, chúng là một chuyển động duy nhất: phi tập trung hoá dần. Quản trị mở rộng từ giao thức (x/gov, đã sống) sang hướng đi, chiến lược và cả whitepaper này — và kết quả của Giai đoạn 12 đúng là: cộng đồng, không phải team Sáng lập, chấp bút những gì tới sau. Năng lực tăng theo đúng cách Giai đoạn 11 mô tả, bằng cách thêm chain và thêm prover chứ không phình máy; và mọi con số kiểu "1 tỷ TPS" vẫn là năng lực danh nghĩa tổng hợp (Execution ~100tr + Data ~900tr), không bao giờ là một tỷ giao dịch composable trên một trạng thái toàn cục. Mạng cụ thể mà các giai đoạn này khởi đi được tả ở Testnet hiện tại.
Lời cuối: nếu verify được trên mạng trực tuyến, nó là thật; nếu viết bằng thì tương lai, đó là tầm nhìn Chúng ta đang cùng hướng tới — công khai, từng mốc trung thực một. Đến mà kiểm chứng, và cùng Chúng ta xây tiếp.